Početna Prolog Evropa i srpsko pitanje

Evropa i srpsko pitanje

Uvod u Evropa i Istočno pitanje

Naš brojno mali narod postigao je opšteistoriski anačaj, koji mu je više priznat u javnom mnenju savremene Evrope nego u njenoj istoriskoj nauci, svojim naprednim osnovnim stavom prema evropskoj kulturi i njenim idealima.

Buna na dahije

Buna na dahije u Beogradskom Pašaluku 1804 godine nije mogla Evropi u početku izgledati drukčije nego pokret prolaznog značaja, kakvih je tada bilo često u truloj turskoj carevini.

Velike sile i srpski ustanak

Porta odluči da Srbe pokori silom. Ona postavi za beogradskog vezira niškog Hafiz-pašu i naredi mu da s vojskom uspostavi staro stanje.

Uticaj Napoleonovih ratova na ustanak

Napoleon je potsticao Portu protiv Rusije i protiv Srba kao ruskih eksponenata, pozivajući je da ne dopusti mešanje nijednoj stranoj sili u njen spor sa Srbima i da pokori silom te buntovnike koje pomaže Rusija.

Slom Prvog srpskog ustanka

Porta se koristila zauzetošću Rusije i drugih evropskih sila u teškoj borbi s Napoleonom da pokori Srbe. Turska vojska uspela je da savlada otpor Srba i da okupira Srbiju (1813).

Drugi srpski ustanak

Turska nasilja i opasnost po život narodnih starešina dadoše povod za drugi ustanak pod voćstvom Miloša Obrenovića.

Situacija u Evropi do Krimskog rata

U duhu nove, zapadnoevropske orientacije bio je program srpske spoljne politike ustavobraniteljskog režima formulisan u Načertaniju Ilije Garašanina 1844.

Uticaji pariskog kongresa na Balkan

Odnos velikih sila prema Srbiji od utvrđenja ustavobraniteljskog režima do Pariskog kongresa bio je određen njihovim stavom koji su zauzeli prema problemu ruskog protektorata nad hrišćanima na Istoku.

Talijansko ujedinjenje i srpsko pitanje

Ratom od 1859 i procesom talijanskog ujedinjenja skrenuta je glavna pažnja Austrije i Francuske na Italiju, a Balkan i istočno pitanje bili su od interesa samo toliko koliko su mogli imati uticaja na tok i svršetak tih glavnih događaja.

Velike sile i težnje Miloša i Mihaila

Knezovi Danilo i Nikola ustrajno su težili da dobiju priznanje nezavisnosti Crne Gore, proširenje granica i izlazak na more, a knezovi Miloš i Mihailo da ostvare unutrašnju nezavisnost Srbije od svakog turskog uticaja, pa najzad Mihailo i da pripoji Bosnu i Hercegovinu.